Γιατί τα παιδιά αγαπούν τόσο πολύ τα γλυκά; Τι λένε οι επιστήμονες

Η αδυναμία των παιδιών στη γλυκιά γεύση δεν είναι αποτέλεσμα κακής διατροφής ή «κακομαθημένης» συνήθειας. Οι επιστήμονες γνωρίζουν πλέον ότι πρόκειται για μια έμφυτη προτίμηση, η οποία αρχίζει να διαμορφώνεται ήδη από την εγκυμοσύνη και συνδέεται με την εξέλιξη, την ανάπτυξη του εγκεφάλου και τις πρώτες εμπειρίες ζωής.

Γιατί τα παιδιά αγαπούν τα γλυκά

Είναι από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που ακούγονται ανάμεσα στους γονείς: «Το παιδί μου θέλει συνέχεια γλυκά» και η εξήγηση φαινόταν απλή. Κάποιοι πίστευαν ότι τα παιδιά συνηθίζουν τη ζάχαρη επειδή εκτίθενται σε αυτή από νωρίς, άλλοι ότι πρόκειται για μια κακή διατροφική συνήθεια που δημιουργείται στο σπίτι. Η επιστήμη, όμως, περιγράφει μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα. Σύμφωνα με δεκάδες μελέτες των τελευταίων δεκαετιών, η προτίμηση στη γλυκιά γεύση αποτελεί ένα από τα ελάχιστα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης γεύσης με τα οποία γεννιόμαστε. Δεν είναι κάτι που μαθαίνουμε αργότερα αλλά μια βιολογική «προεπιλογή» που βοήθησε το ανθρώπινο είδος να επιβιώσει για χιλιάδες χρόνια.

Τα νεογνά δείχνουν προτίμηση στη γλυκιά γεύση ήδη από τις πρώτες ώρες της ζωής τους. Το γεγονός αυτό έχει επιβεβαιωθεί σε δεκάδες μελέτες και αποτελεί ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα της επιστήμης της γεύσης.

Δείτε επίσης «Με το μάτι» – Όσα έκανε η μαμά στην κουζίνα και εξηγεί σήμερα η επιστήμη

Η πρώτη γλυκιά γεύση της ζωής

Η βιοψυχολόγος Julie Mennella, από το Monell Chemical Senses Center στις ΗΠΑ, έχει αφιερώσει περισσότερα από 30 χρόνια στη μελέτη της ανάπτυξης των γευστικών προτιμήσεων στα παιδιά. Οι έρευνές της δείχνουν ότι η πρώτη τροφή που δοκιμάζει ένας άνθρωπος είναι ήδη γλυκιά. Το μητρικό γάλα, όταν αποτελεί την πρώτη τροφή του βρέφους, έχει φυσικά γλυκιά γεύση, καθώς περιέχει λακτόζη, το φυσικό σάκχαρο του γάλακτος. Αυτή η παρατήρηση έχει βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς αναπτύσσεται η προτίμηση στη γλυκιά γεύση. Συνεπώς, για τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο, αυτή η γεύση συνδέεται από την πρώτη στιγμή με την τροφή, την ασφάλεια και την επιβίωση. Μάλιστα, ήδη από τις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση, τα νεογνά αντιδρούν διαφορετικά όταν δοκιμάζουν γλυκές ουσίες. Χαλαρώνουν, κλαίνε λιγότερο και εμφανίζουν χαρακτηριστικές εκφράσεις ευχαρίστησης. Για τον λόγο αυτό, σε ορισμένες ιατρικές πράξεις χρησιμοποιούνται ακόμη και μικρές ποσότητες γλυκού διαλύματος, καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την αντίληψη του πόνου στα νεογνά. Σημείωση: Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες έρευνες αφορούν βρέφη που θήλασαν, επειδή αυτό επέτρεπε στους ερευνητές να μελετήσουν τον φυσικό τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η ανθρώπινη διατροφή. Αυτό δεν αποτελεί σύσταση για τον τρόπο σίτισης ενός βρέφους, αλλά περιγραφή των συνθηκών έρευνας. 

Γιατί η εξέλιξη «εκπαίδευσε» τα παιδιά να αγαπούν το γλυκό

Η εξήγηση βρίσκεται πολύ πίσω στην ανθρώπινη ιστορία. Για τους προγόνους μας, η γλυκιά γεύση αποτελούσε έναν ασφαλή βιολογικό δείκτη ότι μια τροφή ήταν πλούσια σε υδατάνθρακες και επομένως σε πολύτιμη ενέργεια. Αντίθετα, η πικρή γεύση συχνά συνδεόταν με τοξικές ουσίες των φυτών, ενώ η ξινή μπορούσε να υποδηλώνει αλλοίωση. Η φυσική επιλογή ευνόησε όσους αναζητούσαν το γλυκό και ήταν πιο επιφυλακτικοί απέναντι στο πικρό. Έτσι, εξηγείται γιατί ακόμη και σήμερα τα μικρά παιδιά απορρίπτουν συχνότερα τα πικρά λαχανικά, αλλά ενθουσιάζονται με τα γλυκά φρούτα.

Γιατί τα παιδιά προτιμούν πιο γλυκές γεύσεις από τους ενήλικες

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της ομάδας της Mennella είναι ότι τα παιδιά δεν αγαπούν απλώς τη γλυκιά γεύση. Την προτιμούν σε πολύ μεγαλύτερη ένταση από ό,τι οι ενήλικες. Σε πειραματικές δοκιμές, παιδιά σχολικής ηλικίας επέλεγαν σταθερά διαλύματα με αισθητά μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ζάχαρη από εκείνα που θεωρούσαν ευχάριστα οι γονείς τους. Η προτίμηση αυτή αρχίζει να μειώνεται σταδιακά μόνο προς το τέλος της εφηβείας, όταν ολοκληρώνεται η σωματική ανάπτυξη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δεν πρόκειται για σύμπτωση. Ο εγκέφαλος των παιδιών καταναλώνει αναλογικά πολύ περισσότερη γλυκόζη από εκείνον των ενηλίκων, καθώς βρίσκεται σε φάση ταχύτατης ανάπτυξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παιδιά χρειάζονται περισσότερα γλυκά, αλλά πιθανότατα εξηγεί γιατί ο οργανισμός τους «ανταμείβει» περισσότερο τη γλυκιά γεύση.

Δείτε επίσης Σάκχαρο μετά το φαγητό: Πώς να αποφύγετε τις απότομες αιχμές γλυκόζης (spikes)

Οι γεύσεις αρχίζουν πριν από την πρώτη μπουκιά

Οι διατροφικές εμπειρίες ενός παιδιού δεν ξεκινούν όταν δοκιμάζει κρέμα ή φρούτα. Έρευνες της Julie Mennella έχουν δείξει ότι αρωματικές ουσίες από τη διατροφή της μητέρας περνούν τόσο στο αμνιακό υγρό όσο και αργότερα στο μητρικό γάλα. Με αυτόν τον τρόπο, το έμβρυο και αργότερα το βρέφος εξοικειώνονται με γεύσεις και αρώματα πολύ πριν αρχίσουν τις στερεές τροφές.

Η βιολογία δεν είναι όλη η ιστορία

Η έμφυτη προτίμηση στο γλυκό είναι μόνο η αρχή. Όπως εξηγεί στο Cantina η ψυχολόγος Ειρήνη Γεωργίου, η γλυκιά γεύση αποκτά πολύ γρήγορα και συναισθηματικό περιεχόμενο. «Το γλυκό δεν είναι μόνο μια γεύση. Από πολύ νωρίς συνδέεται με στιγμές φροντίδας, επιβράβευσης, γιορτής και οικογενειακής θαλπωρής. Έτσι, δημιουργούνται αναμνήσεις που συχνά μας συνοδεύουν και στην ενήλικη ζωή». Επισημαίνει, μάλιστα, ότι η σχέση μας με το γλυκό διαμορφώνεται και από τον πολιτισμό και από τις εμπειρίες μας. «Δεν είναι τυχαίο ότι στη γλώσσα μας χρησιμοποιούμε διαρκώς τη λέξη «γλυκό» για να περιγράψουμε κάτι ευχάριστο ή τρυφερό. Λέμε «γλυκιά ζωή», «είσαι μια γλύκα», «μου έκανε τα γλυκά μάτια». Όταν γιορτάζουμε, όταν θέλουμε να ευχαριστήσουμε κάποιον ή να παρηγορήσουμε ένα παιδί, πολύ συχνά προσφέρουμε ένα γλυκό. Με έναν συμβολικό τρόπο, είναι σαν να προσφέρουμε λίγη από τη φροντίδα και την ασφάλεια που έχουμε συνδέσει με αυτή τη γεύση», εξηγεί.

Μπορεί η σχέση με το γλυκό να διαμορφωθεί από την παιδική ηλικία;

Ωστόσο, η ψυχολόγος τονίζει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στα γλυκά ως τρόφιμα. «Τα γλυκά δεν είναι κάτι κακό και αυτό θα το επιβεβαιώσουν και οι διατροφολόγοι. Η δυσκολία ξεκινά όταν ένας ενήλικας χρησιμοποιεί το γλυκό ως υποκατάστατο της συναισθηματικής φροντίδας. Όταν γίνεται ο βασικός τρόπος για να δείξει αγάπη, να απαλύνει τις ενοχές του ή να επιβραβεύσει ένα παιδί, τότε το παιδί μπορεί να μάθει ότι η ανακούφιση, η αποδοχή και η αγάπη περνούν μέσα από το φαγητό». Όπως επισημαίνει, αυτό το μοτίβο μπορεί να ακολουθήσει το παιδί και στην ενήλικη ζωή του. «Έτσι, η ανάγκη για γλυκό μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε μια γενικότερη ανάγκη για φαγητό, όχι επειδή το σώμα χρειάζεται ενέργεια, αλλά επειδή ο άνθρωπος αναζητά ψυχική ανακούφιση. Η σχέση που χτίζεται με το φαγητό στα πρώτα χρόνια της ζωής είναι ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε αργότερα τα συναισθήματά μας μέσω της τροφής», καταλήγει.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους γονείς;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η φυσική προτίμηση των παιδιών στη γλυκιά γεύση δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας από μόνη της. Δεν χρειάζεται, όμως, να μετατρέπεται σε καθημερινή κατανάλωση τροφίμων με πολλή προστιθέμενη ζάχαρη. Αντίθετα, η συχνή έκθεση σε φρούτα, λαχανικά και ποικιλία γεύσεων βοηθά τα παιδιά να διευρύνουν σταδιακά το γευστικό τους ρεπερτόριο, χωρίς να προσπαθούμε να «εξαφανίσουμε» μια προτίμηση που η ίδια η φύση έχει προγραμματίσει. Τελικά, η επιστήμη δείχνει ότι τα παιδιά δεν αγαπούν τα γλυκά επειδή είναι τα κακομαθαίνουμε. Τα αγαπούν γιατί έτσι έχει σχεδιαστεί ο ανθρώπινος οργανισμός. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση δεν είναι να πολεμήσουμε αυτή τη βιολογική προδιάθεση, αλλά να τη διαχειριστούμε σε ένα περιβάλλον όπου η ζάχαρη βρίσκεται σήμερα, σχεδόν, παντού. Δείτε επίσης Αν δεν κάνει «κρατς» δεν μας χορταίνει; – Τι λέει η επιστήμη Food noise: Γιατί σκέφτεστε συνέχεια το φαγητό ακόμα και όταν δεν πεινάτε; Γιατί συνεχίζουμε να τρώμε ενώ έχουμε χορτάσει; Η νέα θεωρία ενός Έλληνα ερευνητή της Οξφόρδης

from cantinamag.gr https://ift.tt/knYpTes