Άγιος Γεώργιος: Αρνί στο καζάνι και σφουγγάτο στο τηγάνι – Τα φαγητά της ημέρας σε όλη την Ελλάδα

Στις 23 Απριλίου, την ημέρα που γιορτάζει ο Άγιος Γεώργιος, σε πολλά χωριά της Ελλάδας η μέρα ξεκινά πριν καλά-καλά φωτίσει ο ήλιος. Το κρέας έχει ήδη μπει στα καζάνια και στους ξυλόφουρνους, οι αυλές ανοίγουν και ο κόσμος αρχίζει να συγκεντρώνεται γύρω από το φαγητό. Ο Άγιος Γεώργιος συνδέεται με την έναρξη μιας νέας περιόδου στην ύπαιθρο, όπου η παραγωγή και η καθημερινότητα αλλάζουν ρυθμό. Δεν είναι μια γιορτή που περιορίζεται στην εκκλησία. Η ημέρα συνοδεύεται από πανηγύρια, κοινά μαγειρέματα και έθιμα που συνδέονται άμεσα με τη γη. Τα φαγητά της ημέρας, από το κουρμπάνι μέχρι το σφουγγάτο, δείχνουν πώς η κοινότητα οργανώνει τη ζωή της γύρω από την εποχικότητα και το φαγητό.

Ο Άγιος Γεώργιος και η ιστορία του

Ο Άγιος Γεώργιος γεννήθηκε στα τέλη του 3ου αιώνα, πιθανότατα στην Καππαδοκία ή την Παλαιστίνη, σε χριστιανική οικογένεια. Ακολούθησε στρατιωτική πορεία και έφτασε σε αξίωμα στον ρωμαϊκό στρατό, κατά την περίοδο του αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Κατά τους διωγμούς των Χριστιανών, γύρω στο 303 μ.Χ., δεν απαρνήθηκε τη χριστιανική πίστη και εκτελέστηκε. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τον τιμά ως Μεγαλομάρτυρα. Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη «γεωργός», δηλαδή «αυτός που εργάζεται τη γη». Ωστόσο, η σύνδεση με τη γεωργία δεν είναι ιστορική και διαμορφώθηκε αργότερα, μέσα από τη λαϊκή παράδοση και τη χρονική τοποθέτηση της γιορτής στην αρχή της αγροτικής περιόδου. Η γνωστή εικόνα του καβαλάρη που σκοτώνει δράκο εμφανίστηκε αργότερα και έχει συμβολικό χαρακτήρα. Στην Ελλάδα θεωρείται προστάτης του Στρατού Ξηράς, ενώ στη λαϊκή παράδοση συνδέθηκε με τη γη και τα ζώα.

Πότε γιορτάζεται

Κανονικά γιορτάζεται στις 23 Απριλίου. Ωστόσο, η γιορτή είναι «κινητή» γιατί η μνήμη του Αγίου δεν πρέπει να επισκιάζεται από το πένθος της Μεγάλης Εβδομάδας. Έτσι, όταν η ημερομηνία συμπίπτει με τη Μεγάλη Σαρακοστή ή με την περίοδο πριν από το Πάσχα, τότε μεταφέρεται τη Δευτέρα του Πάσχα.

Η γιορτή ως σημείο της αγροτικής χρονιάς

Στη λαϊκή παράδοση, για τον αγροτικό και κτηνοτροφικό κόσμο, η ημέρα αυτή αποτελούσε πρακτικό όριο μέσα στον χρόνο. Από εδώ και πέρα, η καθημερινότητα αλλάζει γιατί τα κοπάδια εγκαταλείπουν τα χειμαδιά και ανεβαίνουν στα ορεινά βοσκοτόπια, ενώ οι καλλιέργειες περνούν σε πιο ενεργή φάση. Αυτή η σχέση με τη γη και το φαγητό δεν εκφράζεται με τον ίδιο τρόπο παντού. Από τόπο σε τόπο, η ίδια γιορτή αποκτά διαφορετική μορφή. Διαβάστε επίσης: Αρτοκλασία: Η ιστορία και το νόημα πίσω από τους πέντε άρτους

Ένας γαστρονομικός χάρτης των εθίμων του Αγίου Γεωργίου στην Ελλάδα

Αν μετακινηθεί κανείς από περιοχή σε περιοχή την ημέρα του Αγίου Γεωργίου, θα δει ότι το φαγητό αλλάζει μορφή, αλλά όχι λογική. Κάθε τόπος αξιοποιεί αυτό που παράγει και το εντάσσει στη γιορτή. Στο Ρέθυμνο, και συγκεκριμένα στους Κούμους, η ημέρα συνδέεται άμεσα με το γάλα. Οι κτηνοτρόφοι φέρνουν την παραγωγή τους για ευλογία και ένα μέρος της τυροκομείται επιτόπου. Από αυτό προκύπτουν τα πρώτα τυριά της περιόδου, που μοιράζονται στους παρευρισκόμενους. Στη Μακεδονία και τη Θράκη, το κουρμπάνι στήνεται από νωρίς. Μεγάλα καζάνια, φωτιά που καίει για ώρες, μοσχάρι ή αρνί που σιγοβράζει χωρίς βιασύνη και το φαγητό μοιράζεται σε όλους. Στην Ήπειρο και τη Θεσσαλία, το αρνί ή το κατσίκι μαγειρεύονται σε ανοιχτούς χώρους ή πλατείες και μοιράζεται στο πανηγύρι. Στη Στερεά Ελλάδα, τα άγρια χόρτα μπαίνουν στην κουζίνα, συνήθως μέσα από πίτες που φτιάχνονται στο χέρι και αλλάζουν από σπίτι σε σπίτι, ανάλογα με τη στιγμή. Στα νησιά του Αιγαίου, το τραπέζι απλοποιείται. Αυγά, χόρτα και φρέσκα τυριά συνθέτουν πιάτα όπως το σφουγγάτο, βασισμένα σε υλικά που βρίσκονται σε αφθονία εκείνη την περίοδο. Και σε ορισμένες περιοχές της Πελοποννήσου, όπως στην Αρκαδία, ζυμώνονται κουλούρες και ψωμιά. Τα πρόσφορα πηγαίνουν στην εκκλησία και στη συνέχεια μοιράζονται στο τραπέζι.

Μια γιορτή με βαλκανικές αναφορές

Η ίδια περίοδος γιορτάζεται και στα Βαλκάνια με παρόμοιο τρόπο. Στη Βουλγαρία και τη Σερβία εμφανίζεται ως Gergyovden και Đurđevdan, ενώ σε μουσουλμανικές κοινότητες συνδέεται με τη γιορτή Hıdırellez. Παράλληλα, η μορφή του Αγίου Γεωργίου συνδέεται με τον Al-Khidr, που σχετίζεται με τη ζωή και την ανανέωση της φύσης. Παρά τις θρησκευτικές διαφορές, οι πρακτικές μοιάζουν: κοινό μαγείρεμα, κατανάλωση κρέατος, τελετουργίες γύρω από την ευφορία.

Τι διατηρείται μέχρι σήμερα

Κάθε χρόνο, αυτό που επαναλαμβάνεται δεν είναι μόνο ένα έθιμο. Είναι ένας τρόπος να οργανώνεται η ζωή γύρω από τη γη, το φαγητό και τους ανθρώπους. Διαβάστε επίσης Τηγανίτες, λουκουμάδες και λαλαγγίτες για τον Άγιο Ανδρέα τον Τρυποτηγανιτή Η διαχρονική γοητεία της μοναστηριακής κουζίνας Του Σωτήρος μυρίζει τηγανητό ψάρι και γλυκαίνουν τα πρώτα σταφύλια. Τι λέει η παράδοση Εισόδια της Θεοτόκου: Το πιάτο – έθιμο της Παναγίας Μεσοσπορίτισσας Δίπλες: Όπου γάμος και χαρά ένα παραδοσιακό γλυκό με συμβολισμούς

from cantinamag.gr https://ift.tt/YwKi1OU